News Europe ..::.. Avrupa Haber | Yazarlar

Alman Kültürü'nde Türk İmgesi

07 Haziran 2010, 12:32

Almanya‘da ve Alman Kültürü‘nde Türk İmgesi başlıklı küçük araştırmayı sunmak istiyorum.

Derlemeye yorum katmadım. Ancak sunuş olarak bir kaç noktayı burada belirtmek durumundayım:

 

1: Derlemede yer alan kavram ve deyimlerin tarihi Türkler‘in Alamanaya‘ya göç tarihinden çok daha eskilere gider. Bazı kavram ve deyimlerin yaşı Ortaçağ‘ın derinliklerindedir. Dolayısı ile "Türk azınlıkla" ilgili pek az örnek buraya alınmıştır.

 

2: Kavram ve deyimlerin hemen hemen tamamının Alman kültür ve tarihinde Türkler ile bire bir yaşanmış deneyimlere dayanmamaktadır. Yani Alman kültür taşıyıcıları tarafından "imgesel düzeyde yapay olarak" üretilmiştir.

 

3: Bu tür verilerin her kültürde olduğu iddia edilir. Bu yersiz bir genellemedir. Her kültürde olan “öteki” sorunu doğrudur ancak bunun hangi tarihsel deneyimler ve inançlarla yapıldığı her biri ayrı ele alınması gereken bir konudur. Bizde de var, onlarda da var demek doğru bir yaklaşım değil.

 

4: Tüm bunlar, Avrupa tarihsel kültürü ile Türk-Asya-İslam(Osmanlı) kültürü arasında bin yılı aşkın olumsuz bir alışveriş vardır. Biz bunun Almanya kısmı ile biraz olsun ilgilendik. Yani “genel” olandan “özel” olana bir bakış attık. İki kültürü karşılaştırdığımızda Almanca’da olan “kalıp ve önyargı çokluğu ve derinliğini” şaşırarak göreceksiniz.

 

Der Türke: “(...) spiesset auf die Zaunstecken schindet/ bret/siedet/hencket trencket/ nur wie es ihm gefällt die Heiligen Gottes (Aus dem Bericht des Theologen Enuntius (16. Jahrhundert.)

 

Bu şarkı sözü bir Türk’ün nasıl bir mantaliteye sahip olduğunu anlatıyor. Bunu sözler Osmanlı anlamında “Osmins”in Hıristiyanlar hakkında fikri olarak W. A. Mozart 1782 “Entführung aus dem Serial” (tekst Bretzner) melodiye şöyle çevrilmiş:

 

“Erst geköpft, dann gehangen dann gespießt auf heiße Stangen dann verbrannt, dann gebunden dann getaucht, zuletzt geschunden.“ Anlamı: „Önce kafasını kes, sonra as Sonra kızarmış şişe geçir Sonra yak, sonra bağla Sonra boğ, en sonu çöpe at.(mezat et)” İki kere çevirmemek için yukarıdaki ile aynı içerikte ve modern Almancaya daha yakın diye bu ikincisini ele aldım.

 

Kanak: Yeni Kaledonya’da indigene halk. Bu halk için kullanılan kelime Kanaken olarak özellikle Türkleri aşağılamak amacıyla tıknaz değersiz anlamlarında kullanılır.

 

Einen Türken Bauen: Sahtesini yapmak. Aslına benzerini yapmak, kopya etmek anlamlarında kullanılır. Bu deyimin nerden geldiği konusunda birçok iddia var, ancak en yaygın olanlardan biri, 1895 senesinde Kayzer Wilhelm Kanalı’nın açılış törenine katılan Osmanlı gemisi limana yaklaşırken karşılama bandosu onların marşını ve notasını bulamaz ya da bilmemektedir ve uydurma bir biçimde “Ey güzel ay öyle nazlı gidiyorsun” anlamında bir parça çalar. Normal şartlarda Osmanlı bu deyimi “Alman gibi yapmak” şeklinde kullansa hikyeye daha uyardı!

 

Kümmeltürke: Hall kenti civarında yaşayan talebeler için kullanılan bir değersiz kılma sıfatı. Halle civarında çok sayıda Kümmel (Kimyon ve Çimen, Çöreotu anlamında) tarlası vardır. O bölgeden öğrenciler yanlarında bu ottan getirdiklerinden onlara hakaret ya da aşağılama anlamında Kümmeltürke denmiştir. Türkler ile çöreotu arasında bir ilgi de kuruluyor anlam bakımından. Kaba herif anlamına geliyor aynı zamanda.

 

Hekmek: Savaş esiri olarak Almanya’da bulunan Türklerin “ekmek” demelerinden ileri geliyor. Alman bekçiler ve gardiyanlar “mach kein Hekmek” deyimini kullanıyorlar. Yine “kes sesini?” içeren bir buyruk olarak algılanmalı. Türk oder Sultan: Köpek adı. Özellikle ısırıcı ve tehlikeli köpekler için kullanılıyor.

 

Türkenblut: Koyu kırmızı şarap.

 

Türkenmäßig: Dar alanda şiddetli kavga yaparak, cenk ederek, kavga çıkartarak.

 

Türkenstecher: Birini ölüm ya da öldürücü darbe ile tehdit eden. Getürkt: Sahtesini yapmak. Gerçeğe benzerini yapmak, aldatmak… Bu deyim 1769 yılında Avusturyalı buluşçu Wolfgang von Kempelen (1734-1804) tarafından yapılan bir satranç otomatından geliyor. Otomata yapılan figür bir Türk şeklinde temsil edilmiş ve bu yapay figür ünlü satranç oyuncuları ile makine olarak oyunlar oynamıştır. Elbette bu figüre yenilenler makineyi dünya çapında ün kazandırmışlardır. Gizli bölmede aslında canlı oyuncu kullanılan makinedeki bu aldatma prensibi de Wolfgang’ın Türk figüründen dolayı aynı anlama gelmek üzere Türkleştirmek aldatmak anlamında kullanılmaya başlanmış.

 

Turk: Oxford’un 1569 tarihli lügatlerinde da geçtiği üzere “Turk: a humman figure at which to praktise shooting”. Bu tanım Viyena kuşatmasından bu güne gelindiğinde Almancada karton asker anlamına gelen Pappkamarad şeklinde kullanılıyor.

 

Ancak Oxford’un 1569’daki tanımı ile Almanca Pappkamarad = Türk arasındaki bağlantı tam açık değil. Viyana kuşatmasında burçlardan birine Türk tipinde şekil verilmiş ağaçtan yapılma figürler yerleştirildiği ve böylece Türklerin kandırılmak istendiği (Bu burç adamlarımız tarafından alınmıştır yanılgısı ile hareket etmelerini sağlamak için) anlatılıyor.

 

Turkey: Hindi.

 

Türkensattel: Kafatası kemiği.

 

Etwas türken: Getürkt’te olduğu gibi düzmecesini yapmak, kandırmak, sahtesi anlamlarında kullanılmakta. Grimm’de “ele geçirilmiş düşmana saldırı gösterisi yapmak, cenk gösterisi yapmak” anlamında verilmiş.

 

Einen türken stellen: Yukarıdaki anlama gelecek şekilde daha sonra çıkmış bir deyim.

 

Türkenfurcht: Türk korkusu.

 

Türkenfeindbild: Düşman Türk imgesi / resmi.

 

Kreuzitürken: “ 1705’te Haçlı ordusu bizim oralara da geldi, yağmaladı ve ne var ne yok yerle bir etti. O günden beri Kruzitürken hala halk ağzında kullanılır.” (www.hochwolkersdorf.at/gecshichte.htm) Buradaki kelime iki kelimenin birleşimindendir. Biri Haçlı demek olan Kreuzi ve türken. Haçlıtürkler derken de, haçlıların yaptığı bir yağma türken kelimesi alınarak anlatılıyor. Olumsuzluk güçlendiriliyor.

 

Du Türke: Küfür olarak kullanılır. Çoğunlukla okullarda rastlanan ve Alman öğrencilerin öfkelendikleri zaman okul arkadaşlarına küfür olarak söyledikleri sözdür.

 

Türkenmischling: Kırmatürk! Türk kırması anlamında, anne ya da babası Türk olan Alman çocuk anlamında bir değersizlik anlatımıdır.

 

Schlimmer als Türken: Türk’ten de kötü /beter: Bu kavramın geçtiği bir metin İsviçre tarihi ile ilgili bir makaleden alındı.

 

“İsviçreliler güya tanrısız / Allahsızmış. Çünkü onlar beylerine el kaldırıp tanrının yasa ve düzenine karşı gelebilirlermiş. Esir bile almadan öldürdüklerinden Türklerden de beterlermiş. (Staatarchiv BL: 200 Fragen an die Gecshicte.)

 

Türken-Gangs: Türk-çete,

 

Ghettokids: Getto çocuğu (elbette ağırlıklı yabancı grup, gettosu olan, Türkler esas hedef alınıyor)

 

Scheisstürken: Boktürkler

 

Der Kanakenzerhacker: Kanakparçalayıcı. (Bir Nazi sempatizanı kendini “Kanakparçalayıcı” olarak tanımlıyor)

 

Dreckvolk: Pislik millet/ halk

 

Paraziten: Parazitler.

 

Scheisskanaken: Bok kanaklar

 

Türkenbeute: Saldırgan, Saldırıcı

 

Horde: Almancada en eski olan ve ilk Hun akınları ile geçmiş olan bu kelime Ordu anlamındadır. Rusça Orda olarak söylenir. Bizim de tarihten bildiğimiz Altınordu (Goldene Horde) bu kelimeye tanıklık eder. Sözcüğün iki anlamlı kullanımı var. Almancanın tartışmasız temel dil kaynağı Duden’e göre

 

  1. anlamı: Yığıntı, yükseklik, üst üste yığma, tepecik, depolanmış erzak, engel, yükselti anlamlarına gelir ki temelde hepsi Yığın ve yığıntı anlamındadır. Ordu >> Horde >> ve Hürde etimolojik olarak yakın akraba kelimelerdir. Horde/Ordu’nun ikinci kullanımı: Asker’dir. Tatarcada Urdu olarak toplanma yeri, depo vb anlamlara gelir. Eski anlamı bu dilde göçmen asker, göçer topluluk idi. Almanca’da bu “Vahşi, dağınık, sürü olarak dolaşan topluluk, çapulcu (Menge) anlamında da kullanılır. Yine Duden’e göre, silahlı şiddet kullanan başıbozuk topluluk olarak kullanılır. Son kullanım biçimi halk anlamında, düzensiz başıbozuk topluluk, yığın demektir: “Belli bir toplumsal düzeni olmadan belli bir alanda aileleri ile yaşayan topluluk” (Duden, Deusches Universal Wörterbuch, A-Z, Dudenverlag, 1989, Mannheim, Wien, Zurich) Tüm yukarda verilen örneklere eklenmesi tartışma konusu olabilecek bir sözcük daha var:

Tucke. Ortaçağ Almancası’ndan gelen sözcüğün: hızlı, çevik hareket eden kötülükçü karakter, kişi, anlamı var. Ses ve anlam bakımından bu bir iddia olabilir ama açıklanmya muhtaçtır.

 

Türgg: (İsviçre’de kullanıldığı biçimi ile: Manöver) Manevra.

 

Kopf des Türken: Şamar oğlanı. (Fransızca: Tête de turc)

 

Kakerlak: Kör, Işık mağduru. Küfür olarak kullanılır. Sözcük Almancaya Hollanda üzerinden geçmiş. Hamamböceği. Türkler için yaygın kullanılır. Hem ayrıntılı hem de daha farklı taramalar yapılsa eminim daha çok materyale ulaşılır.

 

Ayrıca bir kaynak çalışma önerebilirim bende yok ama araştırma sırasında buldum: Türken in deucsher Sprache. Bemerkungen zur “Gastarbeiterliteretur”, in: G. Aytaç, İzmirer Colloquien. Bd. 1., 1986

News Europe ..::.. Avrupa Haber
 News Europe ..::.. Avrupa Haber internet sitelerinde yayınlanan haberler ve köşe yazılarının tüm hakları News Europe ..::.. Avrupa Haber Yayın Grubuna aittir. Kaynak gösterilerek dahi haberin veya köşe yazısının tamamı yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz. Sadece alıntı yapılan haberin veya köşe yazısının bir bölümü, alıntı yapılan habere/yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.
ÖNCEKİ YAZILARI
Etkinlik Takvimi
 
Platform-Sağlık
 
Canlı TV

 
VİDEO GALERİ
 
YAZARLARIMIZ
NEWS-EU
Merkel Çok Aranacak
BASINDAN
Millî olmak ‘aptallık’ mı?
Egemen Cantürk
Yahudi kanı ve Türk teri ile sıvanmış bir ülkenin tarih önünde hesaplaşması
Erdem Nedim
TÜRKÇE'DEN UTANMAYINIZ
Mesut Hastürk
Arjantinlisin Arjantinli Kal 2:
 
FOTO GALERİ
 
Twitter
 
E-Konsolosluk
 
EN ÇOK TIKLANANLAR
 

Bagimsiz Haber Portalı. Haberler ve Resimler İzinsiz Kullanılamaz.

Adres : News-Eu.com Skalitzerstr 134 10999 Berlin / Germany
Tel :+49 30 212 957 99